Ceithre bliana ó shin, ar an 24 Bealtaine 2022, bhí bean as Ros Comáin, Lisa O’Rourke, i bPáirc an Chrócaigh mar aoi speisialta nuair a seoladh Craobhchomórtas TG4 i bPeil na mBan. Bhí an dornálaí tar éis bonn óir a bhuachan sna Craobhacha Domhanda cúpla seachtain roimhe sin. Bhain peileadóirí Ros Comáin ardú céime amach sa pheil ag tús mhí Aibreáin nuair a bhuaigh siad cluiche ceannais Roinn 3 den tSraith Náisiúnta Peile.
Duine díograiseach, fuinniúil agus umhal is ea í. Labhair sí go hoscailte ag an seoladh sin agus thug sí léargas ar shaol an lúthchleasaí agus ar a cuid spriocanna pearsanta. Bhí an pheil Ghaelach fós ina cuid thábhachtach de shaol Lisa ar feadh tamaill. D’imir sí i lár na páirce ar fhoireann Ros Comáin. Féilire spóirt lán d’imeachtaí, traenáil agus cluichí ag teacht salach ar a chéile. Ba dheacair an dá thrá a fhreastal ach d’éirigh léi a bheith ag imirt peil idirchontae agus a bheith i mbun dornálaíochta ag an am céanna.
Anois, tá clú agus cáil uirthi agus í ag dornálaíocht ar fud an domhain. Bhí ríméad ar lucht leanúna Lisa nuair a rinne sí éacht arís i gCraobhchomórtas na hEorpa coicís ó shin agus bonn óir eile buaite aici sa troid 80kg. Ní hamháin sin, ach dhá lá ina dhiaidh sin, bhuaigh a deirfiúr, Aoife, an bonn óir sa troid 75kg.
Tá Lisa O’Rourke, 24 bliana d’aois, ar dhuine de na dornálaithe óga is rathúla in Éirinn faoi láthair. Is as an gCaisleán Riabhach i gContae Ros Comáin di agus is ball de chlub dornálaíochta an bhaile í.
READ MORE
Tá iomrá mór ar a deirfiúr Aoife, atá 29 mbliana d’aois, ar an ardán idirnáisiúnta freisin. Is dornálaí den scoth í Aoife a bhí ina curadh domhanda agus ina curadh Eorpach cúpla uair.
D’fhás Lisa agus Aoife aníos ar fheirm an teaghlaigh agus ba mhinic a bhídís ag cabhrú lena n-athair, Kevin, leis an obair feirme…
Níor thosaigh Lisa ná Aoife amach ag brionglóideach faoi ghairm sa dornálaíocht. D’fhás an grá don spórt ar bhealach níos nádúrtha. Bhí Aoife ag imirt peil Ghaelach agus chuaigh sí isteach i gclub dornálaíochta sa Chaisleán Riabhach chun tuilleadh traenála a dhéanamh agus le bheith níos aclaí don pheil. Spreag sí Lisa le triail a bhaint as an dornálaíocht freisin agus cé go raibh Lisa beagáinín drogallach ar dtús, thosaigh an bheirt ag traenáil le chéile agus níorbh fhada go raibh siad ag cruthú go láidir sa dornálaíocht.
D’fhás Lisa agus Aoife aníos ar fheirm an teaghlaigh agus ba mhinic a bhídís ag cabhrú lena n-athair, Kevin, leis an obair feirme, go háirithe le linn an earraigh leis na huain óga agus na laonna. Obair chrua fhisiciúil a bhí i gceist agus d’fhéadfá a rá gur chabhraigh sé seo leo san fháinne dornálaíochta.
Tháinig an chéad mhór-rath idirnáisiúnta a bhí ag Lisa nuair a bhuaigh sí bonn óir ag Craobhchomórtais na hEorpa Faoi 22 in 2022. Ní raibh sí fiú tar éis craobh shinsearach na hÉireann a bhuachan ag an bpointe sin, ach níor chuir sé sin stop léi bogadh ar aghaidh chuig an leibhéal is airde. Níos déanaí an bhliain sin, bhain sí éacht amach sa Tuirc nuair a bhuaigh sí bonn óir ag Craobh an Domhain sa rannóg 70kg. Bhuail sí Alcinda Panguane as Mósaimbíc sa chluiche ceannais. In 2024, bhuaigh Lisa bonn óir eile ag Craobh na hEorpa Faoi 22 agus in 2025 bhí sí ar ais i gcluiche ceannais Chraobh an Domhain, áit ar bhuaigh sí bonn airgid.
Ba mhór an dúshlán a cuireadh roimpi ina dhiaidh sin. Bhris sí cnámh ina lámh agus b’éigean di dul faoi scian. Bhí uirthi fanacht as an bhfáinne ar feadh tréimhse fhada fad is a bhí a lámh ag cneasú. Bhí sí as an iomaíocht ar feadh bliana nó mar sin, ach d’oibrigh sí go dian le filleadh ar an leibhéal is airde. Údar dóchais a bhí ann agus é cinntithe go mbeadh Lisa san iomaíocht ag Craobhchomórtais Shinsearacha na hEorpa sa Bhulgáir coicís ó shin. Chuir sí tús láidir leis an gcomórtas agus bhuaigh sí ceithre throid as a chéile! Bhuail sí Vasiliki Stavridou na Gréige, Emily Asquith Shasana agus Iryna Lutsak ar a bealach chuig an gcluiche ceannais.Sa chluiche ceannais an 24 Meán Fómhair, thug Lisa aghaidh ar Anastasiia Demurchian na Rúise, curadh domhanda 2023. Bhuaigh bean Ros Comáin ar chinneadh scoilte 4-1 chun bonn óir na hEorpa a bhaint amach sa chatagóir 80kg. Mar sin, tá sí anois ina curadh domhanda agus ina curadh Eorpach sinsearach.
Tá scéal Aoife chomh suntasach céanna. Thosaigh Aoife ag dornálaíocht nuair a bhí sí thart ar 17 mbliana d’aois. Bhí sí fós ag imirt peile le Ros Comáin ag an am ach stop sí tamall ina dhiaidh sin le díriú ar an bhfáinne dornálaíochta. Bhí sí ina curadh Eorpach in 2019, 2022 agus 2024, agus bhuaigh sí bonn óir ag Craobh an Domhain in 2025. Bhí Aoife san iomaíocht ag na Cluichí Oilimpeacha i dTóiceo agus i bPáras freisin agus, coicís ó shin, dhá lá i ndiaidh dá deirfiúr bonn óir a bhuachaint, bhuaigh sí féin an bonn óir freisin i gCraobhacha na hEorpa.
Ócáid ar leith a bhí ann i stair na dornálaíochta leis an mbeirt deirfiúracha ag troid agus ag buachaint sna cluichí ceannais sa chomórtas céanna. B’iontach an toradh a bhí ar a gcuid oibre agus ar a gcumas. D’éirigh laoch na dornálaíochta, Katie Taylor, as an spórt ag tús na míosa ach is cinnte go bhfuil an spórt agus dornálaithe na hÉireann ag dul ó neart go neart. Tá ardmholadh tuillte ag Lisa agus Aoife, beirt lúthchleasaithe a thosaigh a n-aistear ar pháirceanna feirme i Ros Comáin agus a chuaigh ar aghaidh go páirceanna peile na tíre agus ansin chuig na hardáin is mó sa dornálaíocht.
Foclóir
Dornálaíocht = boxing
Ríméad = delight/joy
Díograiseach = devoted
curadh domhanda = world champion
cnámh = bone
ócáid = event
